Szkoły ewangelickie
1885 – 2002
W budynku tym, należącym wówczas do parafii ewangelickiej, od 1885 roku działała MIEJSKA ELEMENTARNA SZKOŁA NR 2 z niemieckim językiem jako językiem nauczania; od 1904 roku była to Dwuletnia Szkoła Początkowa Ogólna nr 1. Wcześniej, bo już od 1838 roku mieściła się przy ulicy Zamkowej (na zachodnim brzegu rzeki Dobrzynki) w domu parafialnym przeznaczonym dla pastora. Pomieszczenia przeznaczone na szkołę były małe i nie mogły pomieścić wszystkich uczniów. Część z nich musiała stać między ławkami i w sieni. Nauczycielem był kantor, któremu wypłacano z kasy miejskiej połowę pensji nauczycielskiej. W latach 1838 – 42 kantorem i nauczycielem był ERNEST SZUBERT. Szkoła przyjmowała dzieci nie tylko z miasta, ale i z okolicznych wsi: Jutrzkowic, Karnyszewic, Piątkowiska, Rypułtowic i Czyżeminka. Dzieci zapisanych do szkoły zawsze było więcej niż do niej uczęszczało, obowiązku szkolnego nie było. W 1862 roku nauczycielami byli LEOPOLD ENGEL i Gustaw Kuba. W budżecie kasy miejskiej w latach 1866/67 przeznaczono dla szkoły dwa etaty nauczycielskie. W roku 1885 szkoła przeniosła się do budynku własnego przy ul. Zamkowej 6. W tym samym roku, po wydzieleniu szkoły żydowskiej z katolickiej, szkoła ewangelicka otrzymała nazwę Jednoklasowej Szkoły Początkowej nr 2 w Pabianicach (nr 1 otrzymała szkoła katolicka).
W roku szkolnym 1912/13 nauczycielami szkoły byli: BERTOLD SZULC (jako starszy), J. Potiechin, Połow, Tuld. Spis dzieci w wieku 7-14 lat dokonany w marcu 1918 roku wykazał, że na terenie miasta Pabianic jest 278 dzieci pochodzenia niemieckiego, z czego do tej szkoły uczęszczało 206 dzieci, czyli 74,7%.
Zaraz po I wojnie światowej otrzymała nową nazwę: 5-CIOKLASOWA SZKOŁA POWSZECHNA NR 9 – również niemieckojęzyczna. Warunkiem przyjęcia dziecka było złożenie na piśmie przez jednego z rodziców następującej deklaracji:
„Podpisana (ny) niżej, zamieszkała (ły) w….. ul…… oświadcza, że językiem ojczystym niżej wymienionego dziecka … jest język niemiecki i wyrażam życzenie, żeby dziecko otrzymało naukę w publicznej szkole z niemieckim językiem nauczania”.
W 4 izbach uczyło się pięć klas. Klasa I i II miały tę samą salę. Rano uczyły się dzieci z pierwszego oddziału, a po południu z drugiego. Co do liczebności to np. wg danych na 17 stycznia 1920 roku w szkole uczyło się 270 dzieci, z czego 215 wyznania ewangelickiego, 48 katolickiego i 7 prawosławnego. Uczyło 5 nauczycieli. W latach 1917-1926 w swym budynku Szkoła nr 9 gościła Szkołę Powszechną nr 10 również z niemieckim językiem nauczania.
Wyniki klasyfikacji w szkole w roku szkolnym 1937/38: uczniów zapisanych 383, promowanych 346, niepromowanych 37.
W 1938 roku w szkole uczyło 9 nauczycieli: Elżbieta Bernolt, Edmund Bernolt, Leokadia Kneblewska, Jan Kalis, Joanna Wittych, Oskar Woltersdorf, Bronisław Trojanowski, pastor Eryk Lembke, a w 7 klasach uczyło się 386 dzieci. Kierownikiem był KAROL TROJNARSKI, o dziwo rzymski katolik, który prowadził lekcje języka polskiego, historii i ćwiczeń cielesnych, podporucznik rezerwy powołany do wojska w 1939 roku, internowany w Kozielsku i zamordowany w Katyniu w 1940 roku.
Niechlubnym epizodem w historii budynku był atak członków V kolumny 7 września 1939 roku na polskich żołnierzy wycofujących się w stronę Łodzi. W wyniku ataku zginęło 3 lub 4 żołnierzy. W czasie okupacji niemieckiej budynek szkoły zajmowała administracja niemiecka na biura.
Już 10 marca 1945 roku odbyło się pierwsze po wojnie posiedzenie rady pedagogicznej już polskiej szkoły powszechnej III stopnia nr 9. Kierownikiem był wówczas HENRYK KIEŁCZEWSKI. W roku 1948 „Dziewiątkę” przeniesiono na ul. Partyzancką 56 do budynku poniemieckiego gimnazjum.
Kolejnym podmiotem oświatowym działającym w tym miejscu była Zasadnicza Szkoła Handlowa, Zasadnicza Szkoła Gospodarstwa Domowego i Społecznego oraz Technikum Handlowe. Wywodziły one swoje tradycje od Szkoły Handlowej z ul. Pułaskiego.
Nauczycielami byli wtedy m.in. MIŁOSZ POŁOMSKI (dyrektor). Romuald Szałecki (z-ca dyrektora), Bolesław Hans (dyrektor oddziału banku, który mieścił się naprzeciwko), Zofia Dudkowska, Michał Wdowiński.
Od 1957 Technikum Handlowe przekształcono w Liceum Ekonomiczne. Pani Rozwensowa uczyła tam rosyjskiego a Rospękowa polskiego. Oprócz matury składało się pracę dyplomową.
Od września 2002 roku szkoły ekonomiczne i handlowe przeniesiono na ul. Gdańską 5 i utworzono Zespół Szkół nr 3.